Η οικοδιδασκαλία, ως αυτόνοµη επαγγελµατική δραστηριότητα πρέπει να έχειτις ίδιες δυνατότητες µε την επαγγελµατική δραστηριότητα των φροντιστηρίωνκαι στη συγκεκριµένη περίπτωση να δύναται να διαφηµίζεται. Την άποψη αυτή διατύπωσε ο Συνήγορος του Πολίτη , ύστερα από σχετική αναφορά πολίτη.Το υπουργείο Παιδείας , μετά την άποψη που εξέφρασε ο Συνήγορος του Πολίτη, με έγγραφο (υπ’ αριθµ. 692/8-3-2007) του Γενικού Γραµµατέα Ανδρέα Καραμάνου , υπέβαλε ερώτηµα στο Νοµικό Σύµβουλοτου ΥΠΕΠΘ,
προκειµένου να γνωµοδοτήσει ως προς τη δυνατότηταδιαφήµισης «της κατ’ οίκον διδασκαλίας».Πράγµατι ο Νοµικός Σύµβουλος µε τη µε αριθµό 1047/5-3-2007 γνωµοδότησήτου εξέφρασε την άποψη ότι η κατ’ οίκον διαφήµιση είναι επιτρεπτή.Συγκεκριµένα, ο Αντιπρόεδρος του Νοµικού Συµβουλίου του Κράτους κύριος.. Λάκκας στη µε αριθµό 1047/5-3-2007 γνωµοδότησή του αναφέρει:«ΙΙ. Συµφωνώ απολύτως µε τις απόψεις του Συνηγόρου του Πολίτη και έχω τηγνώµη ότι από τις διατάξεις του άρθρου 73 του Α.Ν. 2545/1940 δεν απορρέειαπαγόρευση της κατ’ οίκον διδασκαλίας, καθ’ όσον αυτές δεν παρέσχουνδικαίωµα διαφήµισης στα φροντιστήρια, - το οποίο ήταν δεδοµένο – αλλάαπαγόρευσαν σ’ αυτά ορισµένες µορφές διαφήµισης, οι οποίες δενπροσιδιάζουν στη φύση και τον χαρακτήρα των φροντιστηρίων, και δενσυνάδουν µε τις αρχές του υγιούς ανταγωνισµού.ΙΙΙ. Με βάση δε τις διατάξεις του άρθρου 5, του Συντάγµατος, µε τις οποίεςκατοχυρώνεται, εν γένει, η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, ηοικονοµική και επαγγελµατική ελευθερία των πολιτών, κατοχυρώνεται και ηδυνατότητα διαφήµισης του επαγγέλµατος. Μέσα στα πλαίσια, βεβαίως, τωννόµων και του υγιούς ανταγωνισµού. Και εφ’ όσον, συνεπώς, η κατ’ οίκονδιαφήµιση δεν απαγορεύεται από ειδικότερες διατάξεις, παρέπεται ότι αυτήείναι επιτρεπτή µε βάση τις συνταγµατικές, ως άνω, επιταγές».
Η ΕΚΘΕΣΗ
Ολόκληρη η έκθεση του Συνήγορου του Πολίτη έχει ως εξής
Περίληψη: Πολίτης, ο οποίος είχε ως επαγγελµατική δραστηριότητα την κατ’οίκον διδασκαλία έχοντας σχετική άδεια από το ΥΠΕΠΘ, πληροφορήθηκε απότη ./νση Ιδιωτικής Εκπαίδευσης της ανωτέρω υπηρεσίας ότι δεν έχει τηδυνατότητα διαφήµισης της επαγγελµατικής δραστηριότητάς του. Η µηδυνατότητα διαφήµισης οφειλόταν στην απουσία σχετικής πρόβλεψης απότην ισχύουσα νοµοθεσία, απουσία η οποία είχε θεωρηθεί από το ΥΠΕΠΘ,ύστερα από γνωµοδότηση Νοµικού Συµβούλου του, ότι στερεί από τουςασκούντες την επαγγελµατική δραστηριότητα «κατ’ οίκον διδασκαλία» πολίτεςαπό τη δυνατότητα διαφήµισής της. Σηµειώνεται ότι το οικείο κανονιστικόπλαίσιο ανάγεται στο 1940 (α.ν. 2545/1940). Σύµφωνα µε την άποψη πουδιατύπωσε o Συνήγορος του Πολίτη προς την αρµόδια Υπουργό, η απουσίαρύθµισης για δυνατότητα διαφήµισης για την κατ’ οίκον διδασκαλία δεν είναιδυνατό να στερήσει το δικαίωµα αυτό από τους ασκούντες τη σχετικήδραστηριότητα, δικαίωµα το οποίο απορρέει κύρια από το ίδιο το Σύνταγµα(άρθρο 5). .ς εκ τούτου η Αρχή ζήτησε από την Υπουργό να υποβληθεί νέοερώτηµα στο Νοµικό Σύµβουλο του ΥΠΕΠΘ ώστε να διευκρινισθεί καιεπιλυθεί οριστικά το ζήτηµα. Πράγµατι, το ΥΠΕΠΘ, ανταποκρινόµενο στηδιαµεσολάβηση του Συνηγόρου του Πολίτη, προώθησε ερώτηµα στο ΝοµικόΣύµβουλο, η Γνωµοδότηση του οποίου, ταυτιζόµενη πλήρως µε τις απόψειςτης Αρχής, έδωσε λύση στο πρόβληµα αφού είναι πλέον εφικτή και επιτρεπτήη διαφήµιση της κατ’ οίκον διδασκαλίας.
Α. Ιστορικό Υπόθεσης:
Ο Συνήγορος του Πολίτη, στο πλαίσιο τωναρµοδιοτήτων του κατά το άρθρο 103, παρ. 5, του Συντάγµατος και τοΝ.3094/2003, διερεύνησε την µε Α.Π. 16339/3-11-2006 αναφορά πολίτη. Μεαυτήν ο ενδιαφερόµενος ζητούσε να εξετασθεί η νοµιµότητα αρνητικήςαπάντησης του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας αναφορικά µε τη δυνατότηταδιαφήµισης της επαγγελµατικής δραστηριότητας της οικοδιδασκαλίας τηνοποία ο πολίτης ασκούσε νόµιµα.Ειδικότερα, ο πολίτης ο οποίος έχει άδεια οικοδιδασκαλίας από το ΥΠΕΠΘ,προκειµένου να καταστήσει γνωστό σε ενδιαφερόµενους πολίτες τοαντικείµενο της επαγγελµατικής του δραστηριότητας, τοποθέτησε δυοφωτεινές επιγραφές στην οικία του. Στη συνέχεια απευθύνθηκε εγγράφως,στη .ιεύθυνση Ιδιωτικής Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ, προκειµένου ναπληροφορηθεί εάν δύναται επί των φωτεινών αυτών επιγραφών νααναγράψει την λέξη: «ΑΣΕΠ». Με την απάντηση της αρµόδιας υπηρεσίας(Α.Π. 7076/30-10-2006) η οποία στηρίχθηκε σε Γνωµοδότηση του ΝοµικούΣυµβούλου του ΥΠΕΠΘ (αριθµός εγγράφου 1013/Φ.76/23-4-1998 τουγραφείου ΝΣΚ), ο ενδιαφερόµενος πληροφορήθηκε ότι δεν προβλέπεται ηκαθ’ οιονδήποτε τρόπο διαφήµιση στους κατέχοντες άδεια οικοδιδασκαλίαςκαθώς αυτή αντίκειται στην έννοια και φύση της ως άνω διδασκαλίας.Συγκεκριµένα, η γνωµοδότηση του Νοµικού Συµβούλου στηρίχθηκε στογεγονός ότι δυνατότητα διαφήµισης για την οικοδιδασκαλία δεν αναφέρεταιρητά στις διατάξεις του Α.Ν. 2545/1940 οι οποίες, µεταξύ άλλων, ρυθµίζουντους όρους και προϋποθέσεις λειτουργίας της οικοδιδασκαλίας ούτε υπάρχεικάποια σχετική αναφορά σε άλλες διατάξεις, σε αντίθεση µε ό,τι ισχύει για ταφροντιστήρια, για τα οποία σύµφωνα µε τις διατάξεις της παρ. 2, του άρθρου73, του Α.Ν. 2545/1940 παρέχεται εµµέσως η δυνατότητα διαφήµισης.
Β. Το πρόβληµα.
Η άποψη του Συνηγόρου του Πολίτη:1. Καταρχάς, η Αρχή στο έγγραφο που απεύθυνε προς την Υπουργό,εξέφρασε τον προβληµατισµό της για το κατά πόσο είναι δυνατό διατάξειςενός τόσο παλαιού νοµοθετικού πλαισίου, όπως είναι οι διατάξεις του Α.Ν.2545/1940, να ρυθµίζουν θέµατα όπως είναι οι όροι και οι προϋποθέσειςάσκησης της επαγγελµατικής δραστηριότητας της οικοδιδασκαλίας καθώς καιάλλα ζητήµατα, για τα οποία οι αναγκαιότητες και απαιτήσεις της εποχής µας..ς εκ τούτου η Αρχή επισήµανε την ανάγκη επανεξέτασης καιεκσυγχρονισµού της νοµοθεσίας στα θέµατα που ρυθµίζει ο Α.Ν. 2545/1940.2. Στη συνέχεια, ο Συνήγορος του Πολίτη µε αφορµή το γεγονός ότι, ηοικοδιδασκαλία και τα φροντιστήρια αποτελούν δυο απόλυτα ανεξάρτητες καιδιακριτές µεταξύ τους επαγγελµατικές δραστηριότητες, εξέφρασε την άποψηότι δεν υφίσταται µεταξύ των δυο δραστηριοτήτων ευθύς ανταγωνισµός. Ηάποψη αυτή µάλιστα επιβεβαιώνεται από το ίδιο το περιεχόµενο τωνδιατάξεων του άρθρου 63, παρ. 1, του Α.Ν. 2545/1940, σύµφωνα µε τιςοποίες: «.ς φροντιστήριον υπό την έννοιαν του παρόντος νόµου λογίζεται ηεις τον αυτώ χώρω διδασκαλία µαθηµάτων εις οµάδα προσώπων πλειόνωντων πέντε εν συνόλω ή ασχέτως αριθµού οµάδων εις πλείονα των δέκαπροσώπων εν συνόλω καθ' εβδοµάδα, προς συµπλήρωσιν και εµπέδωσινγνώσεων αναγοµένων εις τον κύκλον των µαθηµάτων της στοιχειώδους,µέσης, ανωτέρας και ανωτάτης εκπαιδεύσεως ή προς εκµάθησιν ξένωνγλωσσών ή µουσικής ή γενικών µαθηµάτων αναφεροµένων εις ελευθέραςσπουδάς, επί τρεις το πολύ ώρας ηµερησίως ως προς τας εκ των αυτώνπροσώπων αποτελουµένας οµάδας». Αντιθέτως και σύµφωνα µε τις διατάξειςτης παρ.1, του άρθρου 75, του Α.Ν. 2545/1940: ‘’.ιδασκαλία µαθηµάτωνστοιχειώδους, µέσης ανωτάτης Εκπαιδεύσεως και ξένων γλωσσών, µηπληρούσα τους όρους της παρ. 1 του άρθρ. 63 του παρόντος νόµου θεωρείταικατ' οίκον διδασκαλία’’. .ιαπιστώνεται, εποµένως, η ξεκάθαρη βούληση τουνοµοθέτη να διακρίνει τις δυο αυτές επαγγελµατικές δραστηριότητες ωςαυτόνοµες και ανεξάρτητες.Με αφορµή τη διαπίστωση αυτή και έχοντας υπόψη το γεγονός ότι οιασκούντες ως αντικείµενο δραστηριότητας την οικοδιδασκαλία, υπόκεινται σεφορολογικές και επαγγελµατικές υποχρεώσεις αντίστοιχες και σε ένα βαθµόανάλογες µε αυτές που αφορούν στην επαγγελµατική δραστηριότητα τωνφροντιστηρίων, ο Συνήγορος του Πολίτη διατύπωσε την άποψη ότι ηοικοδιδασκαλία, ως αυτόνοµη επαγγελµατική δραστηριότητα πρέπει να έχειτις ίδιες δυνατότητες µε την επαγγελµατική δραστηριότητα των φροντιστηρίωνκαι στη συγκεκριµένη περίπτωση να δύναται να διαφηµίζεται. Στην αντίθετηπερίπτωση θα είχαµε παραβίαση της αρχής της ίσης µεταχείρισης.3. Τέλος, ο Συνήγορος του Πολίτη, ανεξάρτητα από το εάν είναι επιτρεπτή ήµη, σύµφωνα µε την ισχύουσα νοµοθεσία, η δυνατότητα διαφήµισης τηςοικοδιδασκαλίας, ζήτησε να διευκρινισθεί ο τρόπος µε τον οποίο οι ασκούντεςτη δραστηριότητα της οικοδιδασκαλίας δύνανται σήµερα να ενηµερώνουντους τυχόν ενδιαφερόµενους πολίτες για τα ζητήµατα που αφορούν στοαντικείµενο δραστηριότητάς τους, όπως ενδεικτικά είναι: το ονοµατεπώνυµοτου προσώπου που διδάσκει κατ’ οίκον, το αντικείµενο της οικοδιδασκαλίας,τους αποδέκτες της οικοδιδασκαλίας, τα στοιχεία επικοινωνίας κ.λπ..4. Οι προαναφερθείσες τρεις παρατηρήσεις οδήγησαν τον Συνήγορο τουΠολίτη να συµπεράνει ότι µε τη γνωµοδότηση του Νοµικού Συµβούλου τουΥΠΕΠΘ, η οποία στηρίχθηκε στο επιχείρηµα: «αφού ο νοµοθέτης προβλέπειδιαφήµιση µόνο για τα φροντιστήρια συνάγεται εξ αντιδιαστολής ότι αυτήαπαγορεύεται για την οικοδιδασκαλία», θίγεται η εν λόγω επαγγελµατικήδραστηριότητα. Εξέφρασε δε την άποψη ότι µόνο µε την ύπαρξη ρητήςαπαγόρευσης στις διατάξεις του Α.Ν. 2545/1940 θα ήταν δυνατό ναοδηγηθούµε στο συµπέρασµα που υιοθετεί η γνωµοδότηση.Αντίθετα, η διαπίστωση της απουσίας από τις συγκεκριµένες διατάξεις ρητήςαπαγόρευσης διαφήµισης της οικοδιδασκαλίας, σε συνδυασµό µε τη γενικήαρχή «ό,τι δεν απαγορεύεται επιτρέπεται», οδηγεί στην αποδοχή τηςδυνατότητας διαφήµισης της οικοδιδασκαλίας. Η θέση αυτή ενισχύεται από τασυνταγµατικά δικαιώµατα της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας καιτης οικονοµικής ελευθερίας .Προς επίλυση του ανακύψαντος ζητήµατος, και µε δεδοµένη τηναδιαµφισβήτητη ανάγκη να διευκρινισθεί ο τρόπος ενηµέρωσης καιπληροφόρησης των ενδιαφεροµένων σχετικά µε την επαγγελµατικήδραστηριότητα κατ’ οίκον (αντικείµενο της οικοδιδασκαλίας, αποδέκτες,στοιχεία επικοινωνίας του ασκούντος την οικοδιδασκαλία κ.λπ.), o Συνήγοροςτου Πολίτη ζήτησε την παρέµβαση της Υπουργού ΕΠΘ, ώστε να υποβληθείαπό την αρµόδια υπηρεσία του ΥΠΕΠΘ νεότερο σχετικό ερώτηµα στο ΝοµικόΣύµβουλο του ΥΠΕΠΘ.Η Αρχή ευελπιστούσε ότι µε την υποβολή του ερωτήµατος είτε θα βρεθείκάποια σύννοµη λύση για τον τρόπο που µπορούν να ενηµερώνουν οιασκούντες τη δραστηριότητα της οικοδιδασκαλίας τους ενδιαφερόµενουςπολίτες είτε, στη χειρότερη περίπτωση, ο Νοµικός Σύµβουλος θα αναδείκνυετο νοµοθετικό κενό και εποµένως την αναγκαιότητα ρύθµισης. Τέλος, οΣυνήγορος του Πολίτη και µε την ευκαιρία της αναφοράς του πολίτη ζήτησε ναεπανεξετασθεί στο σύνολό τους τα θέµατα που ρυθµίζονται από τις διατάξειςτου Α.Ν. 2545/1940.
Γ. Αποτελέσµατα ενεργειών – .ιοικητική Ανταπόκριση
Σε συνέχεια του εγγράφου της Αρχής, το ΥΠΕΠΘ (υπ’ αριθµ. 692/8-3-2007έγγραφο του Γενικού Γραµµατέα), υπέβαλε ερώτηµα στο Νοµικό Σύµβουλοτου ΥΠΕΠΘ, προκειµένου να γνωµοδοτήσει ως προς τη δυνατότηταδιαφήµισης «της κατ’ οίκον διδασκαλίας».Πράγµατι ο Νοµικός Σύµβουλος µε τη µε αριθµό 1047/5-3-2007 γνωµοδότησήτου εξέφρασε την άποψη ότι η κατ’ οίκον διαφήµιση είναι επιτρεπτή.Συγκεκριµένα, ο Αντιπρόεδρος του Νοµικού Συµβουλίου του Κράτους κύριος.. Λάκκας στη µε αριθµό 1047/5-3-2007 γνωµοδότησή του αναφέρει:«ΙΙ. Συµφωνώ απολύτως µε τις απόψεις του Συνηγόρου του Πολίτη και έχω τηγνώµη ότι από τις διατάξεις του άρθρου 73 του Α.Ν. 2545/1940 δεν απορρέειαπαγόρευση της κατ’ οίκον διδασκαλίας, καθ’ όσον αυτές δεν παρέσχουνδικαίωµα διαφήµισης στα φροντιστήρια, - το οποίο ήταν δεδοµένο – αλλάαπαγόρευσαν σ’ αυτά ορισµένες µορφές διαφήµισης, οι οποίες δενπροσιδιάζουν στη φύση και τον χαρακτήρα των φροντιστηρίων, και δενσυνάδουν µε τις αρχές του υγιούς ανταγωνισµού.ΙΙΙ. Με βάση δε τις διατάξεις του άρθρου 5, του Συντάγµατος, µε τις οποίεςκατοχυρώνεται, εν γένει, η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, ηοικονοµική και επαγγελµατική ελευθερία των πολιτών, κατοχυρώνεται και ηδυνατότητα διαφήµισης του επαγγέλµατος. Μέσα στα πλαίσια, βεβαίως, τωννόµων και του υγιούς ανταγωνισµού. Και εφ’ όσον, συνεπώς, η κατ’ οίκονδιαφήµιση δεν απαγορεύεται από ειδικότερες διατάξεις, παρέπεται ότι αυτήείναι επιτρεπτή µε βάση τις συνταγµατικές, ως άνω, επιταγές».Από τα ανωτέρω προκύπτει καταρχάς η άµεση ανταπόκριση του ΥΠΕΠΘ, στοέγγραφο του Συνηγόρου του Πολίτη, αλλά κυρίως προκύπτει η πλήρηςταύτιση των απόψεων των δυο µερών, του ΥΠΕΠΘ (µέσω του ΝοµικούΣυµβούλου του) και του Συνηγόρου του Πολίτη, η οποία οδήγησε στηνεπίλυση ενός κρίσιµου ζητήµατος που αφορά στην επαγγελµατική οµάδα τωνασκούντων κατ’ οίκον διδασκαλία, και η οποία είχε σαν αποτέλεσµα να είναιπλέον εφικτή η δυνατότητα διαφήµισης του αντικειµένου δραστηριότητάς τους.
